Hướng dẫn đăng ký kỹ thuật gây tê

Hướng dẫn đăng ký kỹ thuật gây tê giúp cơ sở y tế xác định đầy đủ bác sĩ, thuốc và phương tiện theo dõi trước khi triển khai. Phạm vi gây tê cần phù hợp với năng lực người thực hiện và hệ thống cấp cứu.

Đăng ký kỹ thuật gây tê – đừng bắt đầu bằng hồ sơ khi chưa biết cơ sở muốn gây tê đến đâu

Đăng ký kỹ thuật gây tê không nên bắt đầu bằng việc tải một mẫu danh mục kỹ thuật rồi điền tên “gây tê”. Trước hết, cơ sở phải xác định gây tê được sử dụng cho thủ thuật, phẫu thuật nào, mức độ can thiệp ra sao, người nào thực hiện và cơ sở có khả năng xử trí đến đâu nếu người bệnh xuất hiện biến cố.

Đây là nhóm kỹ thuật cần được tiếp cận đặc biệt thận trọng vì phía sau một mũi tiêm thuốc tê có thể là nhiều yêu cầu liên quan đến đánh giá người bệnh, thuốc, theo dõi dấu hiệu sinh tồn, đường thở, cấp cứu, hồi sức và theo dõi sau thủ thuật.

Danh mục kỹ thuật khám bệnh, chữa bệnh hiện nay được đặt trong hệ thống của Thông tư 23/2024/TT-BYT. Bộ Y tế cũng đang tiếp tục hoàn thiện hệ thống danh mục và quy trình kỹ thuật gắn với Thông tư này. Vì vậy, tên và mã kỹ thuật cần được đối chiếu theo danh mục được áp dụng tại thời điểm cơ sở thực hiện thủ tục, không nên lấy nguyên một bảng cũ để sử dụng.

Xác định gây tê là kỹ thuật độc lập hay một phần của phẫu thuật, thủ thuật

Câu hỏi đầu tiên không phải “hồ sơ gồm những gì?” mà là “cơ sở sử dụng gây tê để làm gì?”.

Trong nhiều trường hợp, gây tê là một bước hỗ trợ cho một phẫu thuật hoặc thủ thuật chuyên khoa. Ví dụ, một cơ sở có thể cần gây tê trong thủ thuật ngoại khoa, răng hàm mặt, sản phụ khoa, da liễu hoặc một số thủ thuật khác.

Khi đó phải kiểm tra đồng thời hai lớp:

Kỹ thuật phẫu thuật, thủ thuật chính có nằm trong phạm vi cơ sở được phép thực hiện hay không.

Phương pháp gây tê dự kiến sử dụng có phù hợp với loại thủ thuật, nhân sự và điều kiện gây mê hồi sức của cơ sở hay không.

Không nên đăng ký kỹ thuật gây tê như một hoạt động tách biệt hoàn toàn khỏi phẫu thuật, thủ thuật mà nó phục vụ.

Cơ sở dự kiến thực hiện gây tê cho những nhóm thủ thuật nào

Nên lập danh sách cụ thể các thủ thuật cần gây tê.

Có thể chia thành:

Thủ thuật nhỏ cần gây tê tại chỗ;

Thủ thuật cần phong bế vùng;

Phẫu thuật cần gây tê vùng sâu hơn;

Nhóm can thiệp có khả năng phải chuyển đổi phương pháp vô cảm;

Nhóm kỹ thuật đòi hỏi theo dõi và hồi sức ở mức độ cao hơn.

Sau bước này, cơ sở mới xác định được mình thực sự cần đăng ký loại kỹ thuật gây tê nào.

Nếu không thực hiện bước này, rất dễ xảy ra tình trạng cơ sở đăng ký nhiều kỹ thuật gây tê chuyên sâu nhưng danh mục phẫu thuật, thủ thuật thực tế lại không cần đến.

Phân biệt nhu cầu gây tê đơn giản với gây tê cần hệ thống gây mê hồi sức hỗ trợ

Không phải mọi kỹ thuật gây tê đều có cùng mức độ rủi ro.

Gây tê tại chỗ cho một thủ thuật nhỏ khác rất xa về yêu cầu tổ chức so với gây tê tủy sống, ngoài màng cứng hoặc một số kỹ thuật phong bế thần kinh.

Kỹ thuật càng có khả năng ảnh hưởng đến huyết động, hô hấp hoặc ý thức của người bệnh thì yêu cầu theo dõi, cấp cứu và hồi sức càng phải được đặt lên hàng đầu.

Do đó, khi xây dựng danh mục cần tránh suy nghĩ rằng “đều là gây tê nên điều kiện giống nhau”.

Vẽ bản đồ từ loại thủ thuật đến kỹ thuật gây tê cần đăng ký

Cơ sở có thể lập một bảng gồm bốn cột:

Thủ thuật/phẫu thuật → phương pháp vô cảm → kỹ thuật gây tê → điều kiện thực hiện.

Ví dụ:

Thủ thuật A → gây tê tại chỗ → kỹ thuật tương ứng → bác sĩ A + thuốc tê + dụng cụ + phương tiện cấp cứu.

Phẫu thuật B → gây tê vùng → kỹ thuật tương ứng → bác sĩ phù hợp + monitor + oxy + phương tiện kiểm soát đường thở + khu vực theo dõi.

Cách này giúp cơ sở không đăng ký kỹ thuật theo cảm tính.

“Bóc tách” chữ gây tê – một tên gọi nhưng có nhiều kỹ thuật hoàn toàn khác nhau

“Gây tê” chỉ là một cách gọi chung. Trong chuyên môn, có nhiều phương pháp và kỹ thuật khác nhau, với vị trí tác động, cách tiến hành và mức độ nguy cơ khác nhau.

Gây tê tại chỗ và phạm vi ứng dụng thường gặp

Gây tê tại chỗ thường được sử dụng để làm mất cảm giác tại một vùng nhỏ nhằm thực hiện thủ thuật hoặc can thiệp.

Tuy nhiên, ngay cả với gây tê tại chỗ, cơ sở vẫn phải kiểm soát:

Loại thuốc sử dụng;

Nồng độ và liều;

Vị trí sử dụng;

Tình trạng người bệnh;

Tiền sử dị ứng;

Nguy cơ phản ứng bất lợi;

Phương án cấp cứu khi có tai biến.

Do đó, không nên coi gây tê tại chỗ là kỹ thuật “đơn giản đến mức không cần chuẩn bị”.

Gây tê vùng và các nhóm kỹ thuật phong bế thần kinh

Gây tê vùng có thể bao gồm nhiều hình thức phong bế thần kinh hoặc đám rối thần kinh khác nhau.

Tên kỹ thuật có thể thay đổi tùy vị trí giải phẫu, phương pháp thực hiện và thủ thuật mà nó phục vụ.

Với nhóm này, năng lực của người thực hiện và phương tiện hỗ trợ có vai trò đặc biệt quan trọng.

Nếu cơ sở đăng ký phong bế thần kinh nhưng không có người thực hiện phù hợp hoặc không có khả năng theo dõi, xử trí biến chứng thì danh mục trên giấy sẽ không phản ánh năng lực thực tế.

Gây tê tủy sống, ngoài màng cứng và kỹ thuật phối hợp

Đây là những kỹ thuật không nên được gom chung với gây tê tại chỗ.

Kỹ thuật có thể ảnh hưởng rõ đến huyết động và các chức năng sinh lý của người bệnh, vì vậy việc đánh giá trước kỹ thuật, theo dõi trong quá trình thực hiện và xử trí biến cố phải được thiết kế đồng bộ.

Khi dự kiến đăng ký, cơ sở cần kiểm tra kỹ:

Ai thực hiện?

Thực hiện cho loại phẫu thuật nào?

Có đủ monitor không?

Có oxy, hút và phương tiện kiểm soát đường thở không?

Có khả năng hồi sức khi người bệnh tụt huyết áp, suy hô hấp hoặc xuất hiện biến chứng không?

Gây tê có hướng dẫn bằng siêu âm và yêu cầu thiết bị đi kèm

Một số kỹ thuật phong bế có thể được thực hiện dưới hướng dẫn hình ảnh, trong đó siêu âm là phương tiện thường gặp.

Khi tên kỹ thuật hoặc quy trình dự kiến có yếu tố hướng dẫn bằng siêu âm, cơ sở phải chứng minh được thiết bị tương ứng thực sự hiện diện và có người đủ năng lực sử dụng.

Không nên đăng ký phiên bản kỹ thuật có hướng dẫn siêu âm chỉ vì cơ sở “dự kiến mua máy sau”.

Vì sao không nên ghi chung một dòng “kỹ thuật gây tê” trong danh mục đề nghị

Một dòng “gây tê” không cho biết:

Gây tê ở đâu?

Bằng phương pháp nào?

Cho thủ thuật gì?

Mức độ can thiệp ra sao?

Ai thực hiện?

Do đó, danh mục cần được chuẩn hóa theo đúng tên kỹ thuật trong hệ thống chuyên môn áp dụng.

Càng sử dụng tên chung chung, việc đối chiếu nhân sự, thiết bị và quy trình càng khó.

Chọn đúng mã và tên kỹ thuật trước khi xây cả bộ hồ sơ đăng ký gây tê

Tên và mã kỹ thuật giống như “mã định danh” cho toàn bộ hồ sơ phía sau. Nếu sai ngay bước này thì quy trình, bảng thiết bị và phân công nhân sự đều có nguy cơ phải sửa.

Đối chiếu tên kỹ thuật với danh mục kỹ thuật khám bệnh, chữa bệnh hiện hành

Thông tư 23/2024/TT-BYT ban hành hệ thống danh mục kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh. Theo thiết kế ban đầu của Thông tư, Phụ lục 01 có hiệu lực đến ngày 30/6/2026 và Phụ lục 02 từ ngày 01/7/2026. Tuy nhiên, trong năm 2026 Bộ Y tế đã tiến hành rà soát việc triển khai Phụ lục 02 do còn nhiều vấn đề về mã liên kết, quy trình và định mức kỹ thuật.

Vì vậy, khi lập hồ sơ cần kiểm tra bộ danh mục thực tế đang được cơ quan có thẩm quyền áp dụng tại thời điểm nộp.

Không nên chỉ lấy một file danh mục được lưu từ nhiều năm trước.

Tách kỹ thuật gây tê theo vị trí, phương pháp và loại can thiệp

Khi đối chiếu danh mục, nên lọc theo:

Phương pháp gây tê;

Vị trí giải phẫu;

Nhóm chuyên khoa;

Phẫu thuật hoặc thủ thuật liên quan;

Mức độ kỹ thuật;

Mã kỹ thuật tương ứng.

Sau đó mới lựa chọn những dòng thực sự cần thiết cho cơ sở.

Cách xử lý khi một phẫu thuật có thể áp dụng nhiều phương pháp gây tê

Một loại phẫu thuật có thể có nhiều phương án vô cảm tùy người bệnh và đánh giá chuyên môn.

Trong trường hợp này, cơ sở cần xác định phương án nào thực sự nằm trong năng lực triển khai.

Không nên vì “có thể dùng” mà đăng ký toàn bộ các phương pháp.

Ví dụ, nếu cơ sở chỉ có khả năng gây tê tại chỗ thì không nên tự mở rộng sang gây tê vùng chuyên sâu chỉ để tăng lựa chọn trên giấy.

Những lỗi đặt tên khiến danh mục kỹ thuật khó được đối chiếu khi thẩm định

Một số lỗi thường gặp gồm:

Viết “gây tê phẫu thuật” nhưng không ghi cụ thể phương pháp.

Sử dụng tên nội bộ không có trong danh mục.

Ghi một tên trong danh mục nhưng quy trình lại dùng tên khác.

Lấy tên kỹ thuật từ tài liệu cũ nhưng mã lại lấy từ bảng mới.

Rút gọn tên khiến mất thông tin về vị trí hoặc phương pháp.

Đây đều là những lỗi có thể tránh nếu cơ sở sử dụng một bảng dữ liệu gốc duy nhất để lập toàn bộ hồ sơ.

“Chụp X-quang” giấy phép hoạt động để biết cơ sở có nền đăng ký gây tê hay chưa

Không phải cơ sở nào có phòng thủ thuật cũng mặc nhiên có thể đăng ký mọi kỹ thuật gây tê.

Kiểm tra hình thức tổ chức và phạm vi hoạt động chuyên môn hiện tại

Trước hết cần kiểm tra giấy phép hoạt động của cơ sở.

Cơ sở là bệnh viện, phòng khám đa khoa hay phòng khám chuyên khoa?

Được thực hiện những chuyên khoa nào?

Có phẫu thuật hoặc thủ thuật không?

Mức độ kỹ thuật hiện được phép thực hiện đến đâu?

Các câu trả lời này tạo thành “trần chuyên môn” để xây dựng danh mục gây tê.

Đối chiếu chuyên khoa thực hiện thủ thuật với năng lực gây mê hồi sức

Kỹ thuật gây tê không nên tồn tại độc lập khỏi ekip thực hiện phẫu thuật hoặc thủ thuật.

Phải kiểm tra:

Chuyên khoa nào chỉ định?

Ai thực hiện thủ thuật chính?

Ai thực hiện gây tê?

Ai theo dõi người bệnh?

Ai xử trí khi có biến cố?

Nếu câu trả lời vẫn là “bác sĩ thủ thuật sẽ xử lý tất cả” thì cần đánh giá lại tính phù hợp của mô hình.

Xác định kỹ thuật gây tê có nằm trong phạm vi cơ sở được phép triển khai hay không

Việc một bác sĩ có năng lực thực hiện kỹ thuật không đồng nghĩa cơ sở tự động được triển khai kỹ thuật đó.

Phải kiểm tra đồng thời:

Phạm vi của cơ sở;

Phạm vi hành nghề của người thực hiện;

Danh mục kỹ thuật được cho phép;

Điều kiện thực tế.

Đây là bốn lớp không nên tách rời.

Trường hợp cần điều chỉnh phạm vi hoạt động trước hoặc đồng thời với bổ sung kỹ thuật

Nếu cơ sở muốn triển khai một nhóm phẫu thuật, thủ thuật mới và gây tê chỉ là một phần của kế hoạch đó thì có thể không chỉ phát sinh vấn đề bổ sung danh mục kỹ thuật.

Cần rà soát xem phạm vi hoạt động chuyên môn, cơ sở vật chất hoặc nội dung khác trong giấy phép có phải điều chỉnh hay không.

Không nên mặc định rằng chỉ cần “xin thêm kỹ thuật gây tê” là đủ.

Lập ma trận “một kỹ thuật – một bộ điều kiện” cho từng loại gây tê

Mỗi kỹ thuật gây tê nên được xem như một dòng độc lập đi kèm một bộ điều kiện chứng minh.

Cột nhân sự nào chịu trách nhiệm thực hiện kỹ thuật

Mỗi kỹ thuật phải xác định được người thực hiện.

Không nên để cột này ghi chung “bác sĩ gây mê”.

Nên ghi rõ người hoặc nhóm người dự kiến trực tiếp thực hiện để có thể đối chiếu ngay với hồ sơ hành nghề.

Cột thuốc và vật tư nào phải có sẵn

Tùy kỹ thuật, cơ sở có thể cần:

Thuốc tê;

Thuốc hỗ trợ;

Kim;

Bơm tiêm;

Catheter;

Dụng cụ sát khuẩn;

Vật tư kiểm soát đường thở;

Vật tư cấp cứu.

Danh sách này phải được xây dựng từ chính quy trình kỹ thuật.

Cột thiết bị theo dõi và phương tiện cấp cứu cần tương ứng

Không nên lập một danh sách thiết bị chung cho toàn bộ cơ sở rồi coi như đã đáp ứng mọi kỹ thuật.

Mỗi kỹ thuật phải được kiểm tra xem cần theo dõi gì và xử trí những nguy cơ nào.

Những phương tiện như monitor, oxy, hút, bóng bóp và thiết bị hỗ trợ đường thở cần được bố trí phù hợp với loại kỹ thuật và mức độ rủi ro.

Cột phòng thực hiện và điều kiện kiểm soát nhiễm khuẩn

Cần ghi rõ kỹ thuật được thực hiện ở phòng nào.

Nếu kỹ thuật liên quan đến thủ thuật vô khuẩn hoặc sử dụng kim, catheter thì điều kiện kiểm soát nhiễm khuẩn phải tương ứng.

Không nên để một phòng trên sơ đồ có chức năng khác nhưng khi thẩm định lại giải thích rằng “khi cần sẽ dùng làm phòng gây tê”.

Cột quy trình chuyên môn dùng để chứng minh khả năng triển khai

Mỗi dòng kỹ thuật cần liên kết với một quy trình.

Cục Quản lý Khám, chữa bệnh hiện vẫn công bố Quyết định 782/QĐ-KCB ngày 04/3/2016 về tài liệu Hướng dẫn quy trình kỹ thuật chuyên ngành gây mê hồi sức, gồm hệ thống các quy trình kỹ thuật gây mê hồi sức để các cơ sở tham khảo, đối chiếu chuyên môn.

Nhân sự gây tê – điểm quyết định hồ sơ có đi tiếp được hay không

Máy móc có thể mua thêm, phòng có thể cải tạo, nhưng nếu không có người đủ phạm vi hành nghề thì kỹ thuật không thể được xây dựng một cách thực chất.

Xác định người thực hiện kỹ thuật gây tê theo phạm vi hành nghề

Điểm đầu tiên cần kiểm tra là giấy phép hành nghề và phạm vi hành nghề của người dự kiến thực hiện.

Không nên kết luận dựa trên chức danh ghi trong hợp đồng lao động.

Một người có chức danh bác sĩ nhưng kỹ thuật cụ thể có phù hợp phạm vi hành nghề hay không vẫn phải được đối chiếu riêng.

Đối chiếu giấy phép hành nghề với kỹ thuật đề nghị bổ sung

Có thể lập bảng:

Tên bác sĩ → phạm vi hành nghề → kỹ thuật gây tê được phân công.

Sau đó đánh dấu:

Phù hợp.

Cần kiểm tra thêm.

Không phù hợp.

Những kỹ thuật thuộc nhóm “cần kiểm tra thêm” không nên được đưa ngay vào danh mục chính thức trước khi có căn cứ đầy đủ.

Phân công người phụ trách gây mê hồi sức và nhân sự hỗ trợ

Đối với kỹ thuật phức tạp, không nên chỉ xác định người chọc kim hoặc tiêm thuốc.

Cần nhìn cả ekip:

Ai đánh giá người bệnh?

Ai thực hiện?

Ai theo dõi?

Ai hỗ trợ?

Ai chịu trách nhiệm khi phải hồi sức?

Mô hình nhân sự phải phù hợp với quy mô và mức độ kỹ thuật mà cơ sở dự kiến triển khai.

Chứng minh đào tạo, cập nhật hoặc năng lực thực hành kỹ thuật khi cần thiết

Một số kỹ thuật có thể cần kiểm tra thêm về quá trình đào tạo, thực hành hoặc cập nhật năng lực chuyên môn.

Tài liệu chứng minh nên được sắp xếp cùng hồ sơ từng nhân sự để khi cần có thể truy xuất ngay.

Không nên để đến thời điểm thẩm định mới bắt đầu tìm lại chứng nhận đào tạo.

Xử lý trường hợp cơ sở có bác sĩ thực hiện thủ thuật nhưng chưa đủ nhân sự gây tê

Trong trường hợp này, không nên đăng ký kỹ thuật gây tê vượt năng lực chỉ vì cơ sở đã có bác sĩ phẫu thuật hoặc bác sĩ chuyên khoa thực hiện thủ thuật.

Có thể lựa chọn:

Giới hạn thủ thuật ở nhóm có phương pháp vô cảm phù hợp với năng lực hiện tại.

Bổ sung nhân sự gây mê hồi sức trước khi đăng ký.

Hoặc điều chỉnh mô hình hoạt động.

Phòng gây tê không chỉ là một giường thủ thuật – hãy kiểm tra theo tình huống xấu nhất

Đánh giá phòng gây tê nên bắt đầu từ câu hỏi: “Nếu người bệnh đang ổn định nhưng bất ngờ suy hô hấp hoặc tụt huyết áp, ekip có xử trí ngay tại đây được không?”.

Bố trí khu vực thực hiện gây tê phù hợp loại thủ thuật

Phòng phải đủ không gian cho:

Người bệnh;

Người thực hiện;

Nhân sự hỗ trợ;

Thiết bị theo dõi;

Phương tiện cấp cứu;

Khả năng tiếp cận người bệnh khi có tình huống khẩn cấp.

Không nên bố trí giường sát tường hoặc thiết bị che chắn khiến ekip khó tiếp cận đầu người bệnh.

Hệ thống theo dõi dấu hiệu sinh tồn trong và sau gây tê

Mức độ theo dõi phải phù hợp với kỹ thuật.

Cơ sở cần dựa vào quy trình chuyên môn và nguy cơ của kỹ thuật để xác định các thông số phải theo dõi.

Quan trọng nhất là thiết bị không chỉ “có trong danh sách” mà phải sử dụng được tại đúng vị trí thực hiện.

Nguồn oxy, hút, bóng bóp, đường thở và thiết bị hỗ trợ cấp cứu

Đây là nhóm phương tiện cần được kiểm tra theo tình huống cấp cứu.

Không nên để oxy ở một khu vực khác rồi cho rằng khi cần có thể lấy sang.

Tương tự, bóng bóp, dụng cụ hỗ trợ đường thở và phương tiện hút cần ở vị trí ekip có thể tiếp cận nhanh.

Bố trí khu vực theo dõi người bệnh sau thực hiện kỹ thuật

Hoàn thành gây tê không có nghĩa quá trình chuyên môn đã kết thúc.

Một số người bệnh cần tiếp tục theo dõi sau thủ thuật.

Do đó, cần xác định:

Người bệnh nằm ở đâu?

Ai theo dõi?

Theo dõi trong bao lâu?

Tiêu chí nào được phép rời khu vực?

Nếu xảy ra bất thường thì xử trí ở đâu?

Kiểm tra luồng di chuyển khi xảy ra tình huống cần hồi sức khẩn cấp

Có thể mô phỏng tình huống:

Người bệnh khó thở đột ngột.

Ekip lấy oxy bằng đường nào?

Xe cấp cứu có tiếp cận được không?

Có thể chuyển người bệnh ra khỏi phòng nhanh không?

Lối đi có bị giường hoặc thiết bị che chắn không?

Một sơ đồ vận hành thực tế thường phát hiện được nhiều vấn đề mà danh mục thiết bị không thể hiện.

Tủ thuốc gây tê – một “bản đồ rủi ro” phải được chuẩn hóa trước thẩm định

Quản lý thuốc không chỉ là mua đủ thuốc tê. Cơ sở phải nhìn cả chuỗi từ lựa chọn thuốc, bảo quản, sử dụng đến xử trí phản ứng bất lợi.

Xây dựng danh mục thuốc tê dự kiến sử dụng theo từng kỹ thuật

Không nên lập danh sách thuốc theo thói quen của bác sĩ.

Mỗi thuốc phải gắn với:

Kỹ thuật nào;

Đường dùng nào;

Nồng độ nào;

Quy trình nào.

Những thuốc không liên quan tới kỹ thuật của cơ sở không cần đưa vào tủ chỉ để “trông đầy đủ”.

Kiểm soát nồng độ, đường dùng, liều sử dụng và hạn dùng của thuốc

Sai nồng độ hoặc sai đường dùng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Do đó, cơ sở cần có cơ chế nhận diện rõ thuốc, nồng độ, hạn dùng và điều kiện bảo quản.

Không nên để nhiều thuốc có bao bì gần giống nhau ở cùng vị trí mà không có biện pháp nhận diện.

Chuẩn bị thuốc và phương tiện xử trí phản ứng bất lợi hoặc ngộ độc thuốc tê

Một trong những nguyên tắc quan trọng là phải chuẩn bị cho tình huống không mong muốn trước khi kỹ thuật bắt đầu.

Quy trình chuyên môn phải xác định các biến cố có thể xảy ra và cách xử trí.

Danh mục thuốc, phương tiện cấp cứu vì vậy cần được xây dựng từ “bản đồ tai biến”, không chỉ từ thao tác kỹ thuật chính.

Quy trình bảo quản, cấp phát và kiểm kê thuốc tại khu vực thực hiện kỹ thuật

Cần xác định:

Ai phụ trách tủ thuốc?

Ai được lấy thuốc?

Kiểm tra hạn dùng vào thời điểm nào?

Thuốc sau sử dụng được ghi nhận thế nào?

Thuốc hỏng hoặc hết hạn được xử lý ra sao?

Quản lý tốt tủ thuốc giúp giảm cả rủi ro chuyên môn lẫn sai lệch khi thẩm định thực tế.

Biến tài liệu chuyên môn thành quy trình gây tê riêng của cơ sở

Có tài liệu của Bộ Y tế không có nghĩa cơ sở chỉ cần in tài liệu đó rồi đặt trong hồ sơ.

Đối chiếu hướng dẫn quy trình kỹ thuật chuyên ngành gây mê hồi sức của Bộ Y tế

Quyết định 782/QĐ-KCB ngày 04/3/2016 hiện được Cục Quản lý Khám, chữa bệnh công bố trong thư viện quy trình kỹ thuật chuyên ngành gây mê hồi sức, với hệ thống khoảng 500 quy trình chuyên môn.

Cơ sở nên tìm đúng quy trình liên quan đến kỹ thuật dự kiến đăng ký, sau đó đối chiếu với điều kiện thực tế.

Xây dựng chỉ định, chống chỉ định và tiêu chí lựa chọn người bệnh

Mỗi kỹ thuật phải trả lời được:

Ai phù hợp?

Ai không nên thực hiện?

Trường hợp nào cần chuyển cơ sở khác?

Trường hợp nào cần phương pháp vô cảm khác?

Tiêu chí lựa chọn người bệnh càng rõ thì khả năng kiểm soát rủi ro càng tốt.

Chuẩn hóa bước chuẩn bị người bệnh, nhân lực, thuốc và thiết bị

Trước gây tê, cần có checklist chuẩn bị.

Người bệnh đã được đánh giá chưa?

Thuốc đã sẵn sàng chưa?

Dụng cụ đã đủ chưa?

Oxy có hoạt động không?

Monitor đã kết nối chưa?

Phương tiện xử trí đường thở có sẵn không?

Người hỗ trợ đã ở đúng vị trí chưa?

Checklist đơn giản nhưng có giá trị lớn trong vận hành thực tế.

Mô tả trình tự thực hiện từ trước gây tê đến kết thúc theo dõi

Quy trình không nên chỉ mô tả thao tác đưa thuốc vào cơ thể.

Cần bao quát toàn bộ hành trình:

Đánh giá → chuẩn bị → thực hiện → kiểm tra hiệu quả → theo dõi → phối hợp thực hiện thủ thuật → theo dõi sau thủ thuật → kết thúc.

Gắn từng tai biến có thể xảy ra với phương án phát hiện và xử trí

Một quy trình tốt không chỉ nói “theo dõi tai biến”.

Cần chỉ rõ:

Tai biến nào có thể xảy ra?

Dấu hiệu nhận biết?

Ai xử trí?

Dùng phương tiện nào?

Khi nào phải chuyển cấp cứu?

Đây chính là phần giúp chứng minh cơ sở có khả năng thực hiện kỹ thuật một cách an toàn.

Hồ sơ đăng ký kỹ thuật gây tê nên được ghép như một bộ chứng cứ năng lực

Không nên coi hồ sơ là tập hợp các giấy tờ rời rạc.

Mỗi tài liệu phải trả lời một câu hỏi về năng lực của cơ sở.

Văn bản đề nghị bổ sung hoặc phê duyệt danh mục kỹ thuật

Nội dung văn bản phải phù hợp với trường hợp thực tế: đề nghị phê duyệt, bổ sung hoặc điều chỉnh theo quy định và quy trình áp dụng tại thời điểm thực hiện.

Tên cơ sở, giấy phép và nội dung đề nghị phải thống nhất.

Danh mục kỹ thuật gây tê đề nghị được thực hiện tại cơ sở

Danh mục nên thể hiện chính xác:

Tên kỹ thuật;

Mã kỹ thuật khi áp dụng;

Nhóm chuyên môn;

Các thông tin khác theo biểu mẫu hoặc yêu cầu của cơ quan tiếp nhận.

Không nên kê khai kỹ thuật “cho đủ”.

Tài liệu chứng minh năng lực nhân sự thực hiện kỹ thuật

Nên chuẩn bị hồ sơ từng người theo một thứ tự thống nhất.

Ví dụ:

Thông tin nhân sự;

Giấy phép hành nghề;

Văn bằng;

Tài liệu đào tạo liên quan;

Phân công chuyên môn;

Danh sách kỹ thuật phụ trách.

Danh mục cơ sở vật chất, thuốc, thiết bị và vật tư chuyên môn

Danh mục này phải được đối chiếu với thực tế.

Nếu ghi có hai monitor thì tại thời điểm kiểm tra phải xác định được hai thiết bị ở đâu và có hoạt động được hay không.

Không nên kê thiết bị dự kiến mua.

Quy trình kỹ thuật và tài liệu chuyên môn dùng làm căn cứ triển khai

Mỗi kỹ thuật cần được liên kết với quy trình tương ứng.

Cục Quản lý Khám, chữa bệnh vẫn liệt kê Quyết định 782/QĐ-KCB trong hệ thống tài liệu quy trình kỹ thuật gây mê hồi sức đang được công bố.

Kiểm tra chéo hồ sơ gây tê bằng “tam giác kỹ thuật – người thực hiện – thiết bị”

Sau khi hoàn thành hồ sơ, nên kiểm tra theo ba chiều thay vì đọc từng tập tài liệu từ đầu đến cuối.

Mỗi kỹ thuật đăng ký đã có người đủ điều kiện phụ trách hay chưa

Chọn một kỹ thuật bất kỳ.

Sau đó hỏi:

Ai thực hiện?

Nếu không tìm được người cụ thể thì kỹ thuật chưa sẵn sàng.

Mỗi người được phân công đã có phạm vi hành nghề phù hợp hay chưa

Từ người đó, kiểm tra ngược lại:

Giấy phép hành nghề;

Phạm vi;

Phân công;

Các kỹ thuật được giao.

Không nên giao một người quá nhiều kỹ thuật mà hồ sơ không chứng minh được sự phù hợp.

Mỗi quy trình đã có đủ thuốc, dụng cụ và thiết bị tương ứng hay chưa

Mở một quy trình bất kỳ.

Gạch chân toàn bộ thuốc, thiết bị và phương tiện cần thiết.

Sau đó đi kiểm tra thực tế.

Nếu quy trình ghi có một phương tiện mà cơ sở không có thì phải điều chỉnh điều kiện hoặc đánh giá lại khả năng triển khai kỹ thuật.

Mỗi thiết bị kê khai có thực sự hiện diện và hoạt động tại cơ sở hay không

Không chỉ kiểm tra số lượng.

Cần kiểm tra:

Thiết bị ở đâu?

Có hoạt động không?

Phụ kiện đầy đủ không?

Nhân sự có biết sử dụng không?

Có được bố trí ở nơi có thể sử dụng ngay không?

Loại bỏ kỹ thuật vượt quá năng lực thực tế trước khi nộp hồ sơ

Đây là bước rất quan trọng.

Kỹ thuật nào thiếu nhân sự, thiếu phương tiện hồi sức hoặc thiếu điều kiện phòng thì nên được đưa ra khỏi hồ sơ ban đầu.

Có thể bổ sung sau khi cơ sở hoàn thiện.

Từ lúc nộp hồ sơ đến lúc kỹ thuật gây tê được ghi nhận – hành trình không chỉ có một bước

Không nên xem ngày nộp hồ sơ là điểm kết thúc.

Xác định cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ của cơ sở

Cơ quan tiếp nhận phụ thuộc loại hình, cơ quan quản lý và trường hợp thủ tục cụ thể.

Vì vậy, trước khi nộp cần xác định đúng thẩm quyền theo quy định đang áp dụng tại thời điểm thực hiện.

Không nên lấy địa chỉ tiếp nhận từ hồ sơ cũ nếu chưa kiểm tra lại.

Theo dõi quá trình kiểm tra tính đầy đủ và phù hợp của tài liệu

Sau khi hồ sơ được tiếp nhận, có thể phát sinh yêu cầu làm rõ thông tin.

Cơ sở nên phân công một người theo dõi toàn bộ quá trình để đảm bảo nội dung giải trình thống nhất.

Xử lý yêu cầu sửa đổi, bổ sung hoặc giải trình danh mục kỹ thuật

Nếu cơ quan chuyên môn yêu cầu sửa tên một kỹ thuật, không nên chỉ sửa đúng một dòng trong bảng danh mục.

Phải kiểm tra tiếp:

Quy trình có dùng tên cũ không?

Bảng nhân sự có dùng tên cũ không?

Bảng thiết bị có liên kết tên cũ không?

Các tài liệu liên quan phải được cập nhật đồng bộ.

Chuẩn bị điều kiện thực tế trước khi cơ quan chuyên môn kiểm tra, đánh giá

Không chờ có lịch kiểm tra mới bắt đầu sắp xếp phòng.

Ngay từ lúc nộp hồ sơ, cơ sở nên được đặt vào trạng thái “có thể vận hành”.

Thiết bị kê khai phải sẵn sàng.

Thuốc và vật tư phù hợp phải được kiểm soát.

Nhân sự phải biết vị trí và nhiệm vụ của mình.

Đối chiếu kết quả được phê duyệt với danh mục cơ sở đã đề nghị

Sau khi có kết quả, cần so sánh:

Kỹ thuật nào được chấp thuận?

Kỹ thuật nào không được ghi nhận?

Tên có thay đổi không?

Phạm vi có bị giới hạn không?

Cơ sở chỉ nên vận hành theo phạm vi thực tế đã được cho phép.

Mô phỏng ngày thẩm định – nếu chuyên gia bước vào phòng gây tê thì họ có thể kiểm tra gì

Cách chuẩn bị tốt nhất là kiểm tra cơ sở như thể buổi thẩm định diễn ra ngay hôm nay.

Kiểm tra giấy phép và hồ sơ người trực tiếp thực hiện kỹ thuật

Có thể bắt đầu bằng câu hỏi:

“Ai là người thực hiện kỹ thuật này?”

Sau đó đối chiếu ngay hồ sơ hành nghề của người đó.

Nếu nhân sự trong hồ sơ không có mặt hoặc thực tế bố trí người khác thì cần xem lại.

Đối chiếu thuốc, kim, catheter, vật tư với loại gây tê đăng ký

Nếu đăng ký một kỹ thuật cần catheter nhưng phòng không có vật tư tương ứng thì khả năng triển khai sẽ bị đặt dấu hỏi.

Tương tự, loại thuốc và dụng cụ phải phù hợp với quy trình đăng ký.

Kiểm tra monitor, oxy và hệ thống hồi sức cấp cứu

Đây không nên chỉ là bài kiểm tra “có hay không”.

Có thể kiểm tra:

Monitor có bật được không?

Oxy có cấp được không?

Bóng bóp ở đâu?

Phương tiện kiểm soát đường thở ở đâu?

Xe hoặc tủ cấp cứu có dễ tiếp cận không?

Đặt tình huống người bệnh tụt huyết áp, khó thở hoặc phản ứng với thuốc tê

Cơ sở nên tự diễn tập:

Ai phát hiện?

Ai gọi hỗ trợ?

Ai phụ trách đường thở?

Thuốc cấp cứu ở đâu?

Ai chuyển người bệnh?

Nếu phải mất nhiều phút để xác định những điều này thì cơ sở chưa thật sự sẵn sàng.

Đối chiếu quy trình trên giấy với khả năng vận hành thực tế của ekip

Một quy trình hoàn hảo nhưng nhân viên không biết mình phải làm gì cũng không có nhiều giá trị.

Do đó, nội dung quy trình phải được phổ biến và thực hành.

Người trực tiếp thực hiện phải hiểu rõ chỉ định, chống chỉ định, trình tự và cách xử trí tai biến.

“Bản đồ lỗi” đăng ký kỹ thuật gây tê – nhìn lỗi trước khi cơ quan thẩm định nhìn thấy

Phát hiện lỗi nội bộ luôn dễ xử lý hơn phát hiện lỗi trong quá trình thẩm định.

Đăng ký tên kỹ thuật quá chung chung hoặc không thống nhất với danh mục

Ví dụ ghi:

“Gây tê”.

“Gây tê thủ thuật”.

“Gây tê phẫu thuật nhỏ”.

Những tên như vậy cần được kiểm tra lại nếu không tương ứng với tên kỹ thuật chuẩn trong danh mục áp dụng.

Có bác sĩ nhưng phạm vi hành nghề chưa tương ứng với kỹ thuật

Đây là lỗi đặc biệt quan trọng.

Không nên suy luận rằng bác sĩ thực hiện được thủ thuật chính thì mặc nhiên được thực hiện mọi hình thức gây tê cho thủ thuật đó.

Phạm vi hành nghề của người thực hiện gây tê cần được đánh giá riêng.

Có quy trình nhưng thiếu thiết bị theo dõi và phương tiện cấp cứu

Quy trình có thể nêu rõ việc theo dõi huyết áp, SpO2 hoặc các chỉ số khác, nhưng cơ sở lại không có thiết bị tương ứng tại phòng.

Đây là sự lệch giữa tài liệu và thực tế.

Đăng ký kỹ thuật gây tê vượt quá loại phẫu thuật, thủ thuật cơ sở được phép thực hiện

Một cơ sở không nên đăng ký phương pháp vô cảm chuyên sâu nếu không có loại phẫu thuật tương ứng hoặc không có phạm vi chuyên môn phù hợp.

Kỹ thuật gây tê phải được đặt trong toàn bộ hệ thống chuyên môn của cơ sở.

Hồ sơ đẹp trên giấy nhưng phòng kỹ thuật chưa đủ khả năng xử trí tai biến

Đây là lỗi nguy hiểm nhất.

Mục tiêu của đăng ký kỹ thuật không phải chỉ để được ghi thêm một dòng vào danh mục.

Mục tiêu cuối cùng phải là bảo đảm người bệnh được thực hiện kỹ thuật trong điều kiện an toàn và có khả năng xử trí khi xuất hiện biến cố.

Checklist cuối cùng – khi nào cơ sở thực sự sẵn sàng đăng ký kỹ thuật gây tê

Trước khi nộp hồ sơ, có thể sử dụng năm nhóm checklist dưới đây.

Nhóm 1 – giấy phép hoạt động và phạm vi chuyên môn đã phù hợp

□ Đã xác định đúng hình thức tổ chức của cơ sở.

□ Đã kiểm tra phạm vi hoạt động chuyên môn hiện tại.

□ Phẫu thuật hoặc thủ thuật cần gây tê nằm trong phạm vi dự kiến được thực hiện.

□ Đã xác định có phải điều chỉnh giấy phép hoặc phạm vi hoạt động hay không.

□ Không đăng ký kỹ thuật gây tê vượt quá mô hình của cơ sở.

Nhóm 2 – danh mục kỹ thuật gây tê đã được chuẩn hóa đúng tên

□ Đã đối chiếu danh mục kỹ thuật đang áp dụng tại thời điểm lập hồ sơ.

□ Tên kỹ thuật không phải tên tự đặt.

□ Mã và tên được lấy từ cùng hệ thống dữ liệu.

□ Đã phân biệt gây tê tại chỗ, gây tê vùng và các kỹ thuật chuyên sâu.

□ Không còn dòng chung chung “kỹ thuật gây tê”.

□ Mỗi kỹ thuật đều gắn với một phẫu thuật hoặc thủ thuật thực tế.

Nhóm 3 – nhân sự và phạm vi hành nghề đã khớp từng kỹ thuật

Mỗi kỹ thuật có người thực hiện cụ thể.

Giấy phép hành nghề đã được kiểm tra.

Phạm vi hành nghề phù hợp.

Hồ sơ văn bằng và đào tạo liên quan đã được sắp xếp.

Có phân công chuyên môn nội bộ.

Có nhân sự hỗ trợ phù hợp với mức độ kỹ thuật.

Đã có phương án nếu nhân sự chính vắng mặt.

Nhóm 4 – phòng kỹ thuật, thuốc, vật tư, thiết bị và cấp cứu đã sẵn sàng

Phòng thực hiện đúng với hồ sơ.

Giường và khu vực thao tác đủ không gian.

Monitor và thiết bị theo dõi hoạt động được.

Có nguồn oxy phù hợp.

Có phương tiện hút khi cần.

Có bóng bóp và dụng cụ hỗ trợ đường thở phù hợp.

Thuốc tê được kiểm soát về loại, nồng độ và hạn dùng.

Có thuốc, phương tiện xử trí tai biến phù hợp.

Kim, catheter và vật tư đúng với kỹ thuật dự kiến.

Có khu vực theo dõi sau thủ thuật khi cần.

Luồng cấp cứu và chuyển người bệnh đã được kiểm tra.

Nhóm 5 – quy trình, hồ sơ đăng ký và phương án thẩm định đã hoàn thiện

Mỗi kỹ thuật có quy trình tương ứng.

Tên trong quy trình trùng khớp với danh mục.

Có chỉ định và chống chỉ định.

Có nội dung đánh giá và chuẩn bị người bệnh.

Có trình tự thực hiện.

Có theo dõi trong và sau kỹ thuật.

Có hướng xử trí tai biến.

Danh mục kỹ thuật – nhân sự – thiết bị – quy trình đã được kiểm tra chéo.

Điều kiện trên giấy phù hợp với điều kiện thực tế.

Ekip có thể giải thích và thực hiện đúng quy trình khi được kiểm tra.

Đăng ký kỹ thuật gây tê không nên được hiểu là thủ tục xin thêm một dòng kỹ thuật vào danh mục của cơ sở. Trước khi lập hồ sơ, cơ sở phải biết rõ gây tê được sử dụng cho thủ thuật nào, ở mức độ nào và ai chịu trách nhiệm thực hiện.

Kỹ thuật gây tê phải được đặt trong một chuỗi hoàn chỉnh gồm phẫu thuật hoặc thủ thuật – người thực hiện – thuốc – thiết bị – theo dõi – hồi sức – quy trình. Thiếu một mắt xích quan trọng thì kỹ thuật chưa thực sự sẵn sàng để triển khai.

Đặc biệt, không nên đánh đồng gây tê tại chỗ với các kỹ thuật gây tê vùng hoặc kỹ thuật có nguy cơ ảnh hưởng nhiều đến hô hấp, tuần hoàn. Mức độ kỹ thuật càng cao thì yêu cầu về nhân sự, theo dõi và khả năng xử trí tai biến càng phải được chuẩn bị tương xứng.

Khi xây dựng quy trình, cơ sở có thể đối chiếu tài liệu Hướng dẫn quy trình kỹ thuật chuyên ngành gây mê hồi sức ban hành theo Quyết định 782/QĐ-KCB ngày 04/3/2016 và các hướng dẫn chuyên môn đang được cơ quan quản lý công bố.

Một hồ sơ đăng ký kỹ thuật gây tê tốt không phải là hồ sơ có nhiều kỹ thuật nhất, mà là hồ sơ mà mỗi kỹ thuật đều truy được tới đúng người thực hiện, đúng phòng, đúng thiết bị, đúng thuốc, đúng quy trình và một phương án xử trí an toàn nếu tình huống xấu xảy ra.

Hướng dẫn đăng ký kỹ thuật gây tê giúp cơ sở chủ động hoàn thiện điều kiện và hồ sơ chuyên môn. Chuẩn bị đúng phạm vi thực tế sẽ giúp quá trình đăng ký thuận lợi hơn.